Prof. Dr. Levent Akçay Anlatıyor: Kuru Göz Yalnızca Gözyaşı Eksikliği Değildir

Eye Longevity, yaşam boyu iyi görmeye bugünden yapılan en değerli yatırımdır.

Erken farkındalık, günlük bakım alışkanlıkları ve düzenli Göz Doktoru takibiyle göz sağlığını yaşam boyunca destekleyen proaktif bir yaklaşımdır.

Bu haftaki Sağlıklı Göz içeriğinde Prof. Dr. Levent Akçay; gün içinde uzayan ekran sürelerinin göz kırpma davranışını nasıl etkilediğini, kuru gözün neden yalnızca gözyaşı miktarıyla açıklanamayacağını ve laktoferrin, hyalüronik asit, zerdeçal/kurkumin ile C ve E vitaminlerinin oküler yüzey bilimindeki yerini anlatıyor.

30 saniyede özet

• Uzun ekran kullanımı, göz kırpmayı daha seyrek veya eksik hâle getirebilir. [1]
  Kuru göz yalnızca gözyaşı miktarıyla değil, gözyaşı filminin kalitesi, stabilitesi ve oküler yüzey dengesiyle de ilişkilidir. [2] [3]
  
• Ekran alışkanlıkları, göz kapağı hijyeni, beslenme ve düzenli Göz Doktoru değerlendirmesi bütüncül biçimde ele alınmalıdır. [2]
  

Kuru göz nedir?

Kuru göz; yalnızca gözyaşının azalması değil, gözyaşı filminin stabilitesi, bileşimi ve oküler yüzey dengesinin bozulmasıyla ilişkili çok faktörlü bir durumdur. Uzun ekran kullanımı göz kırpma sıklığını ve tamamlanmasını azaltabilir. Laktoferrin, hyalüronik asit, kurkumin ve antioksidan içerikler, oküler yüzey ve gözyaşı filmi parametreleri açısından farklı klinik çalışmalarda incelenmiştir. [1–10]

Ekran karşısında göz kırpma ritmi neden değişiyor?

Ekrana odaklandığımızda yalnız göz kırpma sayısı değil, göz kırpmanın tamamlanma oranı da değişebilir. Tamamlanmayan veya seyrekleşen göz kırpmalar, gözyaşı filminin göz yüzeyine eşit biçimde yayılmasını zorlaştırır ve buharlaşmayı artırabilir. TFOS’un dijital çevre raporu; ekranla ilişkili göz yorgunluğunu, ekran görüntüleme sırasında ortaya çıkan veya artan tekrarlayıcı oküler belirti ve bulgular çerçevesinde ele alır. Göz kırpma davranışı, çalışma mesafesi, parlama, ortam nemi ve ekran süresi birlikte değerlendirilir. [1]

Prof. Dr. Akçay’ın özellikle yoğun bilgisayar kullanan meslek gruplarında dikkat çektiği uzun ekran saatleri, Eye Longevity açısından yalnız “ekrana ne kadar baktığımızı” değil, göz yüzeyini gün boyunca nasıl koruduğumuzu da önemli hâle getiriyor.

Kuru göz neden yalnızca “su eksikliği” değildir?

Güncel kuru göz tanımı, gözyaşı filmi homeostazının kaybını merkeze alır. Gözyaşı filmi klasik olarak lipid, aköz ve müsin bileşenleriyle anlatılır; güncel TFOS sınıflaması da lipid, aköz ve müsin/glikokaliks yetersizliklerini birbiriyle ilişkili gözyaşı filmi bozuklukları olarak değerlendirir. Bu bileşenlerden biri yeterince çalışmadığında, gözyaşı miktarı tamamen azalmamış olsa bile film daha hızlı parçalanabilir, göz yüzeyi açıkta kalabilir ve yanma, batma, kızarıklık, yorgunluk veya geçici bulanıklık ortaya çıkabilir. [2] [3]

Bu nedenle kuru gözde yalnız “ne kadar gözyaşı var?” sorusu değil; “gözyaşı filmi ne kadar dengeli, stabil ve işlevsel?” sorusu da önemlidir.

Laktoferrin: gözyaşı filminin doğal savunma proteinlerinden biri

Laktoferrin, gözyaşında doğal olarak bulunan; demir bağlama, mikrobiyal denge ve doğuştan gelen savunma mekanizmalarıyla ilişkili çok işlevli bir proteindir. Kuru göz hastalarında gözyaşı protein profilini inceleyen çalışmalar, laktoferrin düzeylerinin farklı kuru göz alt gruplarında azalabildiğini göstermiştir. [4]

İnsan çalışmalarında da klinik sinyaller bulunuyor. Kawashima ve arkadaşlarının 2016 tarihli randomize, çift kör, plasebo kontrollü çalışmasında; laktoferrin, balık yağı, çinko, C ve E vitaminleri ile diğer bileşenleri içeren kombinasyon sekiz hafta boyunca değerlendirildi. Kuru gözü doğrulanan alt grupta semptomlarda ve Schirmer ölçümündeki artışta aktif grup lehine sonuçlar bildirildi. [5]

Devendra ve Singh’in 2015 tarihli randomize çalışmasında ise katarakt cerrahisi sonrasında oral laktoferrin kullanan grupta gözyaşı filmi ve semptom ölçümlerinde olumlu sonuçlar raporlandı. [6] Bu bulgular, laktoferrin merkezli içeriden destek yaklaşımının oküler yüzey biliminde güçlü bir araştırma alanı oluşturduğunu gösteriyor.

Hyalüronik asit: nem tutma ve yüzey konforu

Hyalüronik asit, su tutma kapasitesi ve viskoelastik özellikleri nedeniyle pek çok suni gözyaşı formülünde kullanılan önemli bir oküler yüzey bileşenidir. Göz yüzeyinde kayganlık, nem ve konfor sağlanmasına yardımcı olur.

2019 yılında yayımlanan 54 katılımcılı prospektif randomize pilot çalışmada tüm katılımcılar topikal hyalüronik asit kullanırken, çalışma grubuna ayrıca oral hyalüronik asit verildi. Birinci ve üçüncü aylarda OSDI, gözyaşı kırılma zamanı ve korneal boyanma ölçümlerinde iyileşmeler bildirildi. [7] Çalışma, oral hyalüronik asidin topikal bakımın yanında içeriden destek yaklaşımı olarak araştırılabileceğini gösteren erken klinik verilerden biridir.

Zerdeçal ve kurkumin: inflamasyon ve sitokin yolları

Zerdeçalın temel biyoaktif bileşenlerinden kurkumin; inflamasyon, oksidatif stres ve sitokin sinyallemesiyle ilişkili moleküler yollar üzerinden araştırılıyor. Oküler yüzeyde kuruluk döngüsü; gözyaşı filmi instabilitesi, hiperozmolarite, inflamatuvar sinyaller ve epitel stresiyle birbirini besleyebilir. Kurkumin çalışmalarının odağı bu döngünün inflamasyon ve redoks tarafıdır.

2023 tarihli randomize çalışmada, hyalüronik asit bazlı suni gözyaşına oral kurkumin-fosfolipid kompleksi eklenen grupta 90 gün sonunda bulbar kızarıklık ve OSDI açısından kontrol grubuna göre daha güçlü iyileşme bildirildi. [8]

2025 tarihli randomize, çift maskeli ve plasebo kontrollü çalışmada ise hafif-orta kuru gözü bulunan 40 katılımcı değerlendirildi. Oral biyoyararlanımı artırılmış kurkumin grubunda OSDI, gözyaşı kırılma zamanı, non-invaziv kırılma zamanı, lipid tabaka kalınlığı ve bazı diğer oküler yüzey ölçümlerinde anlamlı iyileşmeler raporlandı. [9] Bu çalışmalar, kurkuminin kuru göz araştırmalarındaki klinik kanıt alanını güçlendiren güncel örneklerdir.

C ve E vitaminleri: antioksidan savunmanın iki farklı katmanı

Vitamin C suda çözünen, vitamin E ise özellikle lipid fazda görev yapan antioksidan sistemlerin parçalarıdır. Oküler yüzey sürekli oksijen, ışık, çevresel maruziyet ve metabolik aktiviteyle karşı karşıya olduğu için redoks dengesi kuru göz biliminde önemli bir çalışma alanıdır.

Huang ve arkadaşlarının 2016 tarihli randomize, çift kör, plasebo kontrollü çalışmasında; A, C ve E vitaminleri, astaksantin, antosiyanozitler ve çeşitli bitkisel ekstreleri içeren oral antioksidan kombinasyon değerlendirildi. Aktif grupta gözyaşı reaktif oksijen türleri, Schirmer testi, gözyaşı kırılma zamanı ve bazı semptom ölçümlerinde plaseboya göre olumlu sonuçlar bildirildi. [10] Bu çalışma, C ve E vitaminlerinin tek başına etkisini değil, çok bileşenli antioksidan mimarisini değerlendirir; ancak oksidatif stresin oküler yüzey bakımındaki önemini klinik olarak görünür kılar.

TFOS DEWS III, kuru göz yönetimini tek bir içerik veya tek bir uygulamayla değil; hastalığın nedeni, gözyaşı filmi yetersizliğinin tipi, kapak-göz kırpma durumu, oküler yüzey bulguları ve kişisel ihtiyaçlarla birlikte ele alan hedefli bir çerçeve içinde değerlendirir. [2] Beslenme ve mikronütrisyon da bu bütüncül yaklaşımın içeriden destek boyutunda konuşulur.

İçerik, doz ve güvenilirlik nasıl değerlendirilir?

İçerik ve doz değerlendirmesinde; bilimsel çalışmaların niteliği, ürün spesifikasyonları, üretim standartları, kalite kontrol belgeleri ve ülkeye özgü mevzuat birlikte ele alınmalıdır. Güvenilirlik, tek bir kurum adı veya “onay” ifadesinden değil, bütün bu verilerin birlikte değerlendirilmesinden doğar.

Eye Longevity açısından günlük karşılığı

Kuru göz bakımının günlük karşılığı yalnız bir şikâyet anına bağlı değildir. Ekran karşısında bilinçli ve tam göz kırpmayı hatırlamak, çalışma ortamını düzenlemek, göz kapağı ve kirpik dibi hijyenini kişisel ihtiyaca göre sürdürmek, dengeli beslenmek ve içeriklerin bilimsel dayanaklarını doğru okumak aynı bütünün parçalarıdır.

Göz yüzeyi şikâyetleri tekrar ediyorsa, kullanılan damlalar yeterli gelmiyorsa, kontakt lens toleransı değişiyorsa veya görme kalitesinde farklılık hissediliyorsa Göz Doktoru değerlendirmesi gerekir. Kişisel bakım ve mikronütrisyon planı; kuru gözün alt tipi, kullanılan ilaçlar, beslenme düzeni ve klinik bulgular birlikte değerlendirilerek belirlenir.

Çünkü geleceğe bakmak yetmez. O geleceği iyi görebilmeyi de düşünmeliyiz.

Sık sorulan sorular

Kuru göz yalnızca gözyaşı miktarının azalması mıdır?

Hayır. Kuru göz, gözyaşı filminin stabilitesi ve oküler yüzey homeostazıyla ilişkilidir. Lipid, aköz veya müsin/glikokaliks bileşenlerindeki yetersizlikler gözyaşı filmi kalitesini bozabilir. [2] [3]

Ekran kullanımı kuru göz yakınmalarını neden artırabilir?

Ekrana yoğun odaklanma sırasında göz kırpma daha seyrek veya eksik hâle gelebilir. Bu durum gözyaşı filminin yüzeye yayılmasını azaltabilir ve buharlaşmayı artırabilir. [1]

Laktoferrin kuru göz araştırmalarında neden önemlidir?

Laktoferrin gözyaşında bulunan doğal bir savunma proteinidir. Gözyaşı protein profili ve seçilmiş oral destek çalışmalarında oküler yüzey ve semptom ölçümleriyle ilişkili klinik sinyaller bildirilmiştir. [4–6]

Oral hyalüronik asit kuru gözde araştırılmış mıdır?

Evet. Küçük bir randomize pilot çalışmada, topikal hyalüronik aside eklenen oral hyalüronik asitle OSDI, gözyaşı kırılma zamanı ve korneal boyanma ölçümlerinde iyileşmeler bildirilmiştir. [7]

Kurkumin için insan çalışması var mıdır?

Evet. 2023 ve 2025 tarihli klinik çalışmalarda oral kurkumin formları, suni gözyaşına ek olarak OSDI, kızarıklık, gözyaşı kırılma zamanı ve bazı oküler yüzey parametreleri üzerinden değerlendirilmiştir. [8] [9]

Bilgilendirme

Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Kişisel değerlendirme, tanı, tedavi ve takviye kullanımı için Göz Doktorunuza ve ilgili sağlık profesyoneline danışın.

Uzman Görüşü

Prof. Dr. Levent Akçay — Göz Hastalıkları Uzmanı
Uzman görüşü kullanım onayı: 07.08.2026

Yazar: Sağlıklı Göz Editoryal Ekibi
Son bilimsel kaynak taraması: 19.08.2026
Son editoryal revizyon: 20.08.2026

Seçilmiş bilimsel kaynaklar ve konuşma kaynağı

[1] Wolffsohn JS, Lingham G, Downie LE, et al. TFOS Lifestyle: Impact of the digital environment on the ocular surface. The Ocular Surface. 2023;28:213–252. doi:10.1016/j.jtos.2023.04.004.

[2] Jones L, Craig JP, Markoulli M, et al. TFOS DEWS III: Management and Therapy Report. American Journal of Ophthalmology. 2025;279:289–386. doi:10.1016/j.ajo.2025.05.039.

[3] Wolffsohn JS, Benítez-Del-Castillo JM, Loya-Garcia D, et al. TFOS DEWS III: Diagnostic Methodology. American Journal of Ophthalmology. 2025;279:387–450. doi:10.1016/j.ajo.2025.05.033.

[4] Ohashi Y, Ishida R, Kojima T, et al. Abnormal protein profiles in tears with dry eye syndrome. American Journal of Ophthalmology. 2003;136(2):291–299. doi:10.1016/S0002-9394(03)00203-4.

[5] Kawashima M, Nakamura S, Izuta Y, Inoue S, Tsubota K. Dietary Supplementation with a Combination of Lactoferrin, Fish Oil, and Enterococcus faecium WB2000 for Treating Dry Eye: A Rat Model and Human Clinical Study. The Ocular Surface. 2016;14(2):255–263. doi:10.1016/j.jtos.2015.12.005.

[6] Devendra J, Singh S. Effect of Oral Lactoferrin on Cataract Surgery Induced Dry Eye: A Randomised Controlled Trial. Journal of Clinical and Diagnostic Research. 2015;9(10):NC06–NC09. doi:10.7860/JCDR/2015/15797.6670.

[7] Kim Y, Moon CH, Kim BY, Jang SY. Oral Hyaluronic Acid Supplementation for the Treatment of Dry Eye Disease: A Pilot Study. Journal of Ophthalmology. 2019;2019:5491626. doi:10.1155/2019/5491626.

[8] Borselli M, Ferrari FF, Bianchi P, et al. Outcomes of the addition of oral administration of curcumin-phospholipid to hyaluronic acid-based tear substitute for the treatment of dry eye disease. Frontiers in Ophthalmology. 2023;3:1236525. doi:10.3389/fopht.2023.1236525.

[9] Kapil D, Bari A, Sharma N, et al. Role of oral bio-enhanced curcumin in dry eye disease. Indian Journal of Ophthalmology. 2025;73(Suppl 3):S428–S434. doi:10.4103/IJO.IJO_1572_24.

[10] Huang JY, Yeh PT, Hou YC. A randomized, double-blind, placebo-controlled study of oral antioxidant supplement therapy in patients with dry eye syndrome. Clinical Ophthalmology. 2016;10:813–820. doi:10.2147/OPTH.S106455.

[11] Prof. Dr. Levent Akçay. Sağlıklı Göz 2. Hafta “Eye Longevity · Kuru Göz” sosyal paylaşımı ve video konuşmaları; Slide 2 alıntı kartı, Slides 3–7 video metinleri. Uzman görüşü kullanım onayı: 07.08.2026.